Verŝajne tra tie oni povas
aliri la tombejon de libroj.
                     Nur tra ĉi tie. Verŝajne alia vojo ne ekzistas.
Ĉar verŝajne estas nur unu vojo.
        Ununura vojo. Tamen ni ne certas
ĉu la vojo kiun ni nun iras
estas ĝuste tiu ununura.
            Samkiel ni ne certas, ĉar tio ĝenerale
           ne estas certa, ĉu tiu tombejo ekzistas.
Ĉar eĉ se ĝi ekzistus, kiel libroj
translokiĝus tien?
Se jen homoj portus librojn tien,
         ili scius pri tiu tombejo kaj sendube
konus la vojon, ili devus koni ĝin -
alimaniere ili ne povus aliri tien
              kaj reveni de tie. Escepte nur se ili
simple ne revenas...
Kaj se tiu estus nur unu persono,
iu speciala persono,
ununura kiu scius kiel tien aliri,
pli aŭ malpli baldaŭ estus [rekonata]
           eĉ se plenumus sian taskon plej sekrete,
vualita kaj kaŝita per la sama helego
                  kiu regas ĉi tie, aŭ eĉ per pli granda.
Tamen neniu aŭdis pri iu tia.
Do restas nur akcepti la supozon
vere nekredeblan kaj neeksplikeblan,
ke libroj mem tien veturas. Iel.
Pere de manieroj kiujn nur ili konas
          ..... eble ili flugas – ja libro aperta
          similas birdon kiu disetendis siajn
                              flugilojn – tamen ili devus estis apertaj,
   oni devus aperti ilin je la fino,
ili mem devus sin malfermi....
Tio ĉio iom memorigas diversajn
fabelaĉojn pri tombejoj elefantaj.
Pri maljunaj elefantaj soluloj,
                        kiuj iras al unu loko por morti tie.
Multaj eburkomercistoj sonĝis
kaj revis pri tia loko.
Tiu kiu tian lokon trovus, ekposedus
nekalkuleblajn dentegojn elefantajn
kaj iĝus riĉega tuj kaj senpene.
Tiu sonĝo, tiu revo, nutriĝis per
fabelaĉoj kaj fabelaĉoj nutriĝis
per tiu ĉi sonĝo, tiu ĉi revo – tiele
kutime estas .....
Kompreneble, oni ne devas atendi,
ke la vojo gvidanta al tia loko estas
iel markita. Ni devus estis kontentaj,
ke ni scias, ke ĝi probable estas iu
el la blankaj tuneloj. Bedaŭrinde, oni ne scias
de kie venas tia supozo.
Eble iu legis tion en iu libro, sed
nek ni nek oni ne scias kiu estis
la leganto, en kiu libro li (aŭ ŝi) tion legis,
kie kaj kiam tio okazis. Oni povas suspekti,
ke en aliaj libroj troviĝas aliaj indikiloj,
kvazaŭ pecoj de disŝirita mapo.
Tamen neniu scias, kiel tia mapo aspektintus,
                      pro tio ne scias ankaŭ kiel aspektintus ĝiaj pecoj.
Povus, ekzemple, montriĝi, ke la mapo estas
                           printita blanke sur blanka papero – tio ne signifas,
ke ĝi estus nelegebla, ĝi simple estus nur
legebla malfacilege kaj grado de malfacileco
dependus de diverso de nuancoj inter koloroj
de papero kaj de farbo.....
Nu, jen vere tre interesa balbutado.
Ĉar tio estas balbulado, vere.
Eĉ se ni premisus ke por libroj gravas
ke ni, la legantoj, ekkonsiderus tion kiel
                           balbutadon – ja tiele la mistero, la sekreto,
estos protektitaj plej bone....
Nu, bone, ĉu tio vere estas grava?
Ja tio ĉio estas unu vastega tombejo.
Jes. Estas ĝuste tiele.
Unu vastega tombejo.
Ĉirkaŭe nur kadavroj.
Tiu belega, jam duone sovaĝa,
daŭre resovaĝiĝanta ĝardeno ie
               super ni, aŭ apud, aŭ eble sub,
         jen ega forĵetaĵejo de kadavroj.
               Ĉie montiĝas kairnoj de kadavroj
kaj oni (kaj ni) ne vidas tiujn.
            Forĵetaĵojn kaj rubaĵojn videbliĝas
dum kadavroj restas kaŝitaj.
Nur de tempo al tempo: disĵetitaj plumoj,
nemanĝitaj musaj intestoj, spuroj
de dramoj, de freŝaj tragedioj, aŭ
restaĵoj posttagmanĝaj.
Sed muŝaj kadavroj vere abundas,
sur la fenestrobreto en mia laborejo
...... sed laborejo ne estas ĝardeno
- nu, mi bedaŭras, povus esti ......
Por kio unu tombejo pli?
Por kio iu alia, speciala, iu
tombejo en la tombejo? Forbruliĝi,
              permesi al vento forĵeti la cindrojn
                   sur belega herbejo ....... Por kio tiaj
ceremoniaĵoj?
                     Ĉu iu iam vidis iun kadavron de libro?
                 Libroj naskiĝas. Tio estas klarega. Evidenta.
                Videbla. Tion oni povas sekvi, filmi, montri.
               Verŝajne ĉio kio naskiĝas, ankaŭ mortas.
"Verŝajne" – do senduba tio ne estas.
Eble ekzistas kaj vivas estaĵoj, kiuj
naskiĝas (aŭ komencas ekzisti, ekestas,
aperas) kaj ne mortas (aŭ ne ĉesas ekzisti,
ne malaperas). Aŭ ankoraŭ ne mortis -
kvankam jam vivas (ekzistas) milionoj
da jaroj – mortos (malaperos) post milionoj
          da jaroj kaj neniu tion rimarkos, nek filmos,
        kaj ni estos konvinkitaj pri ilia senmorteco
(malebleco malaperi).
Ne ĉiuj libroj, kiuj
ĝis nun naskiĝis
(aŭ kiuj ĝis nun estis verkitaj
kaj eldonitaj) ankoraŭ ekzistas.
Parto da ili jam ne ekzistas.
Pri iuj ni ion scias, ke ili estis,
ni konas iliajn titolojn.
Pri aliaj ni scias nenion. Ili malaperis.
              Ne ekzistas plu. Same kiel malaperis miloj,
                        milionoj da papilioj – flugis, irizis kaj malaperis.
          Jen la lasta ekzemplero de iu titolo pereas
ekzemple en flamoj. Kaj? Ĉu jen la fino?
Neniigo. Morto. Jam neniu tralegos tiun
              libron. Se ĝi ne estis interesa, neniu rakontos
pri ĝi, ne memorigu ĝin kortuŝe aŭ vee.
Poste neniu transdonos iuj-ajn terurajn
opiniojn, ruzegajn mensogojn, troajn
raviĝojn. Neniu bedaŭros ĝin, ĉar neniu
scios ke ĝi ekzistis.... Aŭ eble la libro
naskiĝas kiam mi komencas legi ĝin,
mortas kiam mi finas legadon kaj metas
ĝin sur la breton. Tiam biblioteko estus
                 tombejo de libroj....... Nu, la metaforo ŝika, sed
             iom fuŝa kaj kripla. Mi imagas iun grandiozan
        komisionon kiu post penegaj esploroj solene
kaj tute senerare kaj senhezite anoncas,
ke la jena libro jam taŭgas plu por nenio,
               jam legado ne povas esti daŭrata, ke ĉio kio
             en ĝi skribita estas nur stertorado nominda
la lasta spiro. Jen la kadavro.
Endas kaj indas esti entombigita.
Aŭ en bela ĉerko.
Aŭ en argila ujo.
Aŭ en arĝenta kesteto.
     Aŭ bruligita sur ŝtipo grandioza.
Aŭ makulaturigi ĝin.
Preni el ĝi organoj kaj histoj
        necesaj por transplanti tiujn en aliajn,
longdaŭre malsanajn librojn.
Depende de meritoj. Kaj laŭ la volo
de superba komisiono.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Libro estas tombejo.
Ĉar ĉiu vorto jen kadavrigita penso.
Rigardu al la jena teksto kiel al la plano
de tombejo. Vicoj de tomboj kaj aleetoj
       inter ili... Metaforo morna aŭ vero sincera?
Vero nesincera – tio sonas iom pli bone,
              iom malpli tragie, iu ŝanco sonetas, iu iluzio
      . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Aŭ imagu ion tian:
traleginte la libron ĉiujn vortojn
ni ŝutas en egan ujon, tie ni miksas
ilin, muelas, kaj poste sur puraj paĝoj
ni verŝas tute alian kombinaĵon, alian
      rakonton. Tia estas morto de la libro -
  tia estas naskiĝo de la libro
  . . . . . . . . . . . . . . .
Kiam mortas vorto?
Kiam neniu uzas ĝin plu?
kiam ĝi ne troveblas en iu-ajn vortaro?
         Ĉar se ĝi estas kaŝita eĉ en la plej sekreta
kaŝejo en ies memoro de unu persono
kaj ĉiumomente povus tiun kaŝejeton
          forlasi, tio signifas ke la vivo daŭre
en ĝi inkandeskas.
Do mortaj vortoj estas vortoj,
kiuj ĉesus ekzisti,
kiuj atingas la staton
kvazaŭ-ili-neniam-ekzistus.
Oni ne eblas kalkuli aŭ eĉ supozi
la nombron de mortaj vortoj.
Oni eblas diri kaj verki nenion
pri mortaj vortoj. Nenion. Tial
ili estas mortaj vortoj.
. . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tamen ili povus esti kolektitaj
en la librego pri kiu neniu sciis.
Iu (kiu?) devus garantii, ke neniu
neniam kaj nenie trovos ĝin, ĉar
trovado egalus resurekto, revivigo
de ĉiuj vortoj en tiu libro skribitaj.
Kaj resurekto signifus nur tion, ke ili
ne mortis. Do, eĉ la plej eta suspekto
pri ekzisto de tia libro ne povus esti,
        ĉar tia plej eta suspekto indikus eblecon trovi ĝin
kaj tia ebleco signifus fajrerojn de vivo en
tiuj vortoj.
. . . . . . . . . . . .
        Do la tombejo de vortoj ne ekzistas,
             ĉar maleblas ke ĝi ekzistu.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Kaj ĉu tombejo de libroj povus ekzisti?
Mortaj libroj kaj en ĝi vivaj vortoj?
Ŝajnas kontraŭdiro, antitezo....
Ne, libroj ne ekzistus. Estus nur titoloj.
La tombejo de libroj estus nur katalogo
de libroj kiuj jam ne ekzistas, kiujn oni
ne povas ekhavi. Nenie. En neniu biblioteko.
En neniu antikvaĵejo. Restus nur recenzoj.
Same kiel restas nur memoraĵoj.
. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Se la vorto estas la tombo de penso,
tiam tiu ĉi teksto, samkiel ĉiu alia
teksto, estas la tombejo.
Oni do povus ekrigardi tien kaj
ien. Tion aŭ alion eltombigi...
Kion ni elektu? Ion ajn.
Atentu je diversaj vampiroj kaj zombioj.
          Kial tiu ĉi lando estintus libera de stulteco,
se la stulteco estas tombo de saĝo,
kaj ĉirkaŭ ni nur unu vastega tombejo?
. . . . . . . . . . . . .
Nu, kaj kie ni aliris?
Al kio ni alvenis?
Vakue kaj malplene ĉirkaŭe.
Denove ni erarvagis. Devojiĝis.
Kiel ni alvojiĝos?